محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
227
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
[ 426 ] لعوق عنصل : جهت ربو و ضيق النفس بارد و بلغم غليظ لزج ، به غايت مفيد است : فراسيون و پياز عنصل مشوى از هر يك ده مثقال ؛ بيخ سوسن كبود ، پنج مثقال ؛ با پنجاه مثقال عسل لعوق كنند و با آبى كه در او حاشا يا فودنج جبلى يا برنجاسف جوشانيده باشند استعمال نمايند . [ 427 ] لعوق بنفشه : جهت سرفه و قولنج ورمى و صفراوى بسيار مؤثر است : بنفشه ، ده مثقال ؛ مويز بىدانه ، بيست مثقال ؛ عناب ، ده مثقال ؛ سپستان ، سى مثقال ، جوشانيده ، آب او را با نيم رطل شكر سفيد و پنج مثقال عسل خيارشنبر و سى مثقال روغن بادام شيرين به قوام آورده و سى مثقال بنفشهء سائيده اضافه نمايند و از پنج مثقال تا هفت مثقال استعمال نمايند . [ 428 ] لعوق خيارشنبر : جهت ذات الجنب و ذات الريه ، به غايت نافع است و به دستور ، جهت سرفه و نزلات مفيد است : فلوسِ خيارشنبر ، پانزده مثقال و نبات سفيد ، پانزده مثقال را در اندك آب حل كرده و صاف نمايند و با روغن بادام ممزوج كنند ؛ كتيرا ، صمغ فارسى - كه صمغ آلو باشد - آرد باقلا و مغز بادام شيرين ، از هر يك پنج مثقال اضافه نمايند . [ 429 ] لعوق خشخاش : كه متداول اطبّا است و جهت نزلات حارّهء رقيقه و خشونت حلق ، نافع است : خشخاش سفيد ، ده درهم ؛ نشاسته ، كتيرا و صمغ عربى ، از هر يك چهار مثقال ؛ مغز تخم كدو و مغز دانهء به ، از هر يك سه مثقال با جلّاب لعوق كنند . [ 430 ] لعوق زوفا : جهت امراض باردهء سينه و امتلاء عصب و بهر و بلغم غليظ لزج بسيار مؤثر است : زوفا خشك ، انيسون ، رازيانه ، پرسياوشان ، اصل السوس ، بيخ سوسنِ كبود ، [ از هر كدام ده درهم ] ؛ قرطم ، حلبه و مويز بىدانه ، [ از هر كدام هفت درهم ] ؛ انجير ، [ شش عدد ] ؛ تربد سفيد و تخم كتان ، از هر يك پنج درهم ، در آب به قدر شش وزنِ ادويه بجوشانند تا به ثلث رسد ، پس صاف نموده و با مثل او عسل به قوام آورند و علك البطم و را تيانج ، از هر يك هفت درهم را در او حل كنند . [ 431 ] لعوق حبّ القطن جالينوسى : كه در تقويت باه بىعديل است و در معاجين ، مذكور شد . [ 432 ] لعوق كرنب : جهت سرفه رطوبى و خشونت حلق و ريه و گرفتگى آواز و تنقيهء دماغ